أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
204
قانون ( فارسى )
نسخه : قاوت ، جوانههاى نازك تاك و اگر گير آمد گل درخت به يا گل درخت سيب و يا گل درخت زالزالك نيز باشد خوب است . گل محمدى تازه و شاداب ، ريواس ، غوره ، گياه هفت بند ، و پوست انار . اينها را همه درهم بسرش و بر طرف كليه و مثانهء بيمار بگذار . اينك داروى اندايشى تركيبى در علاج ديانيطس . نسخه : اقاقيا به وزن چهار درهم ، كندر به وزن دو درهم ، افشرهء شنگ ، لادن ، رامك ( قرص دوشاب و مازو يا خرما و مازو ) از هريك به وزن دو درهم ، مازو به وزن يك درهم . همه را درهم مخلوط كن و بكوب و با آب آس سبز درهم بسرش و بدن بيمار را بدان بينداى بسيار خوب است . حقنهها در علاج ديانيطس اگر مايهء حقنه دوغ باشد خوب است . يا افشرهء ميوههاى سردمزاج و گيرنده - كه در بحث ضماد ذكر شدند - مايهء حقنه شود . اگر بيمار را با شير حيوان يا روغن كدو ، يا روغن بادام حقنه كنى خوب است . امّا روغن بادام ويژگى دارد . رژيم غذايى بيمار ديانيطس بايد غذاى بيمار لطيف باشد اما از آن نوع غذاى لطيف نباشد كه به زودى زود به مادهء خلط مرارى تبديل شود . و آنقدر كم و لطيف نباشد كه به زودى بخار شود و تحليل برود و مدفوع داخل شكم را بخشكاند و اين خشكيدن معده از آن سرچشمه گيرد كه مادهء آبى ناشى از غذا - كه هم لطيف است و هم كم - مستقيما به سوى كليه راهى مىشود و از رودهها منحرف مىگردد . آنچه مناسب حال بيمار است بايد چنان غذاى لطيفى باشد كه مادهء آبى آن تحليل برود بدون آنكه مادهء بولى زياد به وجود بياورد و در عين حال نرمى بخش به شكم باشد . رژيم غذائى بسيار خوب براى كسانى كه به بيمارى ديانيطس مبتلا هستند آن است كه غذاها نوعى باشند كه شكم را نرم كنند و تشنگى شكن باشند . اين غذاهاى سازگار و مناسب حال از قرار زيرند : سوپ ذرت ( بلال ) ، آبجو جوشيده بر آتش ، گوشت در سركه پروريده ، آش آميزه با سركه و بدون چربى و سرد شده كه با داروهاى مانع قبض شدن شكم مخلوط باشد ، شورباهاى ساده و چرب با گوشت گوسالهء يك ساله ، آبگوشت مرغ خانگى چاق شده ، پاچهء گاو ، گوشت تازهء ماهى ترش شده يا ترش نشده ، به شرطى كه از تشنگى آورى آن بيم نباشد . شير گوسفند را با آب قاطى كنند و بر آتش بگذارند بجوشد تا آب قاطى شده و كمى از شير بخار مىشود . آنگاه آن شير را بخورند . هر ميوهاى كه سردمزاج و گيرنده و يا بس است و هر ميوهاى كه ادرارآور است نبايد مصرف شود . مثلا ممنوع است كه به بخورند .